Kraków, na dzień: 14.10.2026 r.
| takson | stężenie | prognoza |
|---|---|---|
| trawy | ||
| pokrzywa | ||
| alternaria | ||
| cladosporium |
Komunikat opracowany przez Krakowską Stację Monitoringu Aerobiologicznego przy Zakładzie Alergologii Klinicznej i Środowiskowej UJCM.
| stężenie | |
|---|---|
| niskie | średnie |
| wysokie | bardzo wysokie |
Kraków, na dzień: 14.10.2026 r.
| takson | stężenie | prognoza |
|---|---|---|
| trawy | ||
| pokrzywa | ||
| alternaria | ||
| cladosporium |
Komunikat opracowany przez Krakowską Stację Monitoringu Aerobiologicznego przy Zakładzie Alergologii Klinicznej i Środowiskowej UJCM.
| stężenie | |
|---|---|
| niskie | średnie |
| wysokie | bardzo wysokie |
Rybka H., Dziadowiec A., Kwitniewski M, Bulanda D, Kitel R, Porębski G.
Antybiotyki z grupy fluorochinolonów oraz leki zwiotczające stosowane podczas zabiegów operacyjnych mogą u niektórych pacjentów wywoływać ciężkie reakcje nadwrażliwości. Poza typowym mechanizmem alergicznym postulowany jest również alternatywny mechanizm polegający na pobudzeniu receptora powierzchniowego MRGPRX2 komórek tucznych biorących udział w rozwoju objawów. W naszej pracy przy pomocy metod modelowania komputerowego wykazaliśmy, że ciprofloksacyna i inne fluorochinolony, a także pipekuronium rzeczywiście wiążą się silnie z MRGPRX2. Podczas, gdy niektóre leki zwiotczające (np. rokuronium, suksametonium) nie przyłączają się do kieszeni wiążącej receptora. Wyniki te doskonale korespondowały z przeprowadzanymi równolegle eksperymentami in vitro na komórkach z ‘wszczepionym’ receptorem MRGPRX2.
Słojewska K., Galbarczyk A., Klimek M., Blukacz M., Jasienska G.
Celem badania było sprawdzenie, czy zwiększenie codziennej aktywności fizycznej wpływa na poziom hormonów płciowych u kobiet. Obserwowano 135 zdrowych kobiet przez trzy kolejne cykle miesiączkowe. Wykazano, że wyższy poziom aktywności fizycznej wiązał się z niższym stężeniem progesteronu, bez istotnych zmian estradiolu. Ponieważ ryzyko chorób hormonozależnych, takich jak rak piersi, zależy od długotrwałej ekspozycji hormonalnej, nawet umiarkowany ruch może mieć znaczenie dla zdrowia kobiet.
Wieczorek E., Kocot E., Evers S., Sowada C., Pavlova M.
Celem badania było zidentyfikowanie wyzwań organizacyjnych i finansowych pojawiających się przy zmianach miejsca świadczenia opieki (ang. care transitions) w systemach opieki długoterminowej w Niemczech, Holandii i Polsce oraz przedstawienie potencjalnych zmian systemowych. Wyniki: 1) Zmiany miejsca świadczenia opieki (ang. care transitions) osób starszych w systemach opieki długoterminowej w Niemczech, Holandii i Polsce nie są optymalne. 2) Wyzwania organizacyjne – w szczególności dotyczące komunikacji, przekazywania informacji oraz koordynacji zasobów – mają istotny wpływ na jakość przejść. 3) Spośród czynników finansowych kluczową rolę w kształtowaniu opieki przejściowej odgrywają mechanizmy związane z finansowaniem świadczeniodawców. 4) Regulacje prawne, polityki publiczne, dostępność protokołów oraz porozumienie między świadczeniodawcami mogą zarówno wspierać, jak i utrudniać opiekę przejściową.
Surma P., Micek A., Bednarek-Chałuda M., Stoll K., Nenko I.
Celem badania była ocena związku pomiędzy pewnością wiedzy na temat ciąży i porodu a lękiem przed porodem odczuwanym jeszcze przed zajściem w ciążę. W badaniu wzięły udział 782 kobiety w wieku 18–35 lat, które nigdy nie były w ciąży, ale wyraziły chęć posiadania co najmniej jednego dziecka w przyszłości. Kobiety o wysokim poziomie pewności wiedzy zgłaszały o 46% niższy poziom lęku przed porodem. Podsumowując, potwierdziłyśmy, że zwiększenie pewności wiedzy w kontekście ciąży i porodu wśród młodych kobiet może przyczynić się do zmniejszenia lęku przed porodem.
Piechocki M., Kaźnica-Wiatr M., Kabłak-Ziembicka A.
Badanie miało na celu ocenę rozpowszechnienia miażdżycy tętnic szyjnych wśród dorosłych pacjentów z hipercholesterolemią rodzinną (FH). Metaanaliza dotycząca obecności blaszek miażdżycowych objęła 17 badań z udziałem 2870 osób z genetycznym lub klinicznym rozpoznaniem FH i wykazała ich obecność u 52% chorych (95% CI: 40–65%). Częstość istotnych zwężeń tętnic szyjnych (≥50%), oszacowana na podstawie 4 badań obejmujących 704 pacjentów, wyniosła 9% (95% CI: 0–40%). Z uwagi na znaczną heterogeniczność oraz ograniczenia metodologiczne włączonych badań wyniki należy interpretować z ostrożnością. Uzyskane obserwacje sugerują, że miażdżyca tętnic szyjnych stanowi częsty problem kliniczny w populacji chorych z FH i podkreślają potrzebę dalszych badań w tym obszarze.
Kudrycka M., Horwacik I., Brożyna A. A., Żywicka M., Durbas M., Rokita H.
PHLDA1 jest białkiem wielofunkcyjnym, jego wyciszenie powoduje istotne zmiany w proteomie komórek neuroblastoma. W niniejszej publikacji wykazano, że wyciszenie PHLDA1 prowadzi do około 17-krotnego wzrostu ekspresji pompy efluksowej ABCB1 (MDR1, P-GP). Zwiększona ekspresja ABCB1 spowodowała nabycie przez komórki oporności na ksenobiotyki, m.in. doksorubicynę. Badania in vivo na myszach wykazały, że guzy pochodzące z komórek z wyciszonym PHLDA1 były większe, posiadały mniej komórek apoptotycznych, wykazywały zaburzoną angiogenezę oraz miały zwiększoną zawartość kolagenu w macierzy zewnątrzkomórkowej.
Karaś A., Buczek E., Pyka J., Annunciato I., Kutryb-Zając B., Jędrzejewska A., Stawarska K., Bar A., Kurpińska A., Nieminen AI., Szabo C., Kaczara P., Chłopicki S.
Wykazano, że starzenie prowadzi do przeprogramowania metabolizmu komórkowego naczyń krwionośnych, ograniczając ich adaptację do bodźców zapalnych. U młodych myszy stan zapalny aktywował metabolizm, wspierając utrzymanie funkcji rozkurczowej śródbłonka. U starszych myszy zaobserwowano brak aktywacji metabolizmu tlenowego oraz przekierowanie do szlaku pentozofosforanowego, co nasilało dysfunkcję naczyń. Co istotne, zahamowanie tego szlaku częściowo przywracało czynność starzejących się naczyń, wskazując na potencjał terapeutyczny zaburzeń metabolizmu komórkowego.
Gawron I., Derbisz K., Trojnarska D., Zaborowska L., Ludwin I., Ludwin A.
Satysfakcję z udzielonego świadczenia oceniono za pomocą 52-pytaniowego kwestionariusza. Mediana wyniku satysfakcji wyniosła 88,48% oraz 92,31%, 89,42%, 88,18%, 88,33% i 85% odpowienio dla laparoskopii/laparotomii, histeroskopii operacyjnej, histeroskopii diagnostycznej, diagnostyce hormonalnej i „innym” procedurom. Spełnienie oczekiwań i całkowita satysfakcja zależały od poświęconego czasu i dyskusji o alternatywach terapeutycznych, dodatnio korelując ze zrozumieniem, poczuciem bezpieczeństwa i jakością informacji. Gotowość do ponownego przyjęcia zależała od poświęconego czasu i dyskusji o alternatywach i dodatnio korelowała z poczuciem bezpieczeństwa. Komunikacja była kluczowa podczas histeroskopii diagnostycznej. Hierarchiczna kultura zmierzająca w stronę klanowości sprzyjała poczuciu bezpieczeństwa.
Panek P., Rymarowicz J., Czeliński M., Pośpiech J., Dembiński M., Winiarski M., Major P, Kukla M.
U pacjentów przygotowywanych do operacji bariatrycznej zakażenie bakterią Helicobacter pylori stwierdzono u około jednej trzeciej badanych, a dwa popularne testy inwazyjne – szybki test ureazowy i badanie wycinków żołądka pod mikroskopem – dawały zbliżone wyniki i dobrze się ze sobą pokrywały. Autorzy pokazali też, że sam obraz żołądka oglądany w gastroskopii bywa mylący: u części chorych błona śluzowa wyglądała prawidłowo, mimo że w badaniu mikroskopowym widoczne były już cechy przewlekłego zapalenia. Wyniki sugerują, że w kwalifikacji do chirurgicznego leczenia otyłości warto opierać się na rzetelnej diagnostyce H. pylori z użyciem sprawdzonych testów, a nie tylko na subiektywnej ocenie endoskopowej.
Fąfara A., Feluś J., Żmijewska-Jasińska K.
Niestabilność rzepki to częsty problem ortopedyczny u dzieci i młodzieży, jednak do tej pory brakowało polskich narzędzi funkcjonalnych do jej oceny. Praca stanowi adaptację kulturową i walidację kwestionariuszy BPII 2.0 i NPI – narzędzi dedykowanych do oceny funkcjonalnej w niestabilności rzepki, w populacji 57 polskich dzieci po stabilizacji chirurgicznej. Badanie wykazało doskonałą rzetelność, spójność wewnętrzną oraz trafność teoretyczną z umiarkowanymi do silnych korelacjami z Lysholm, Kujala i Pedi-IKDC. To pierwsza walidacja NPI wyłącznie w populacji pediatrycznej. Narzędzia umożliwiają standaryzowaną ocenę i udział w badaniach międzynarodowych.
Bernard PJ., Więckowska A., Grosjean S., Godyń J., Sałat K., Detka J., Palacz N., Tyrybon W., Jończyk J., Szałaj N., Zaręba P., Martin H., Maj M., Jozwiak K., Marco-Contelles J., Ismaili L.
Przedstawione badania opisują zastosowanie metod zielonej chemii w projektowaniu nowych ligandów wielofunkcyjnych w terapii choroby Alzheimera. Wykorzystując jednoetapową reakcję tandemową, łączącą wieloskładnikową reakcję Hantzscha z podejściem typu click chemistry, otrzymano serię osiemnastu związków zaprojektowanych w celu jednoczesnego oddziaływania z celami biologicznymi związanymi z patogenezą choroby. Otrzymane cząsteczki wykazują wielokierunkowy profil aktywności biologicznej – działają jako blokery kanałów wapniowych oraz inhibitory cholinoesteraz, charakteryzują się potencjałem neuroprotekcyjnym i aktywnością antyoksydacyjną, a co najistotniejsze, skutecznie odwracają deficyty pamięci w zwierzęcych modelach choroby Alzheimera.
Wodka-Natkaniec E., Zyznawska J.
Badanie miało na celu ocenę związku między treningiem futbolu amerykańskiego, cechami antropometrycznymi oraz postawą stóp (FPI-6) u zawodników w Polsce. Wykazano istotne różnice w BMI oraz w szczegółowych parametrach ustawienia stóp pomiędzy zawodnikami a osobami nietrenującymi. Monitorowanie BMI i postawy stóp oraz indywidualnie dobrane obuwie mogą zmniejszać ryzyko przeciążeń u futbolistów amerykańskich.
Skwierawska Z., Trybulec B., Jagielski P., Wodka-Natkaniec E.
Badanie miało na celu ocenę różnic w stabilizacji centralnej ciała pomiędzy jeźdźcami konnymi uprawiającymi sport, jeźdźcami rekreacyjnymi oraz osobami nieuprawiającymi sportu. Analizie poddano wyniki czterech testów stabilizacji core. Wykazano, że jeźdźcy sportowi osiągali najlepsze wyniki, a osoby nieuprawiające tego sportu – najsłabsze. Trenowanie jazdy konnej wpływa pozytywnie na stabilizację core, szczególnie przy dłuższym stażu treningowym.
Paric M., Feria P.R., Calle M.D.C., Lagos G., Commers M., Czabanowska K.
Celem przeglądu jest poznanie czynników wspierających i hamujących nauczanie kompetencji kulturowych w zdrowiu publicznym. Analiza tematyczna wyłoniła 6 głównych motywów. Kompetencje te należy wpisać w programy studiów poprzez dedykowane efekty uczenia się, spójne z metodami nauczania i oceniania. Należy wspierać naukę przez doświadczenie i zaangażowanie społeczne. Do wykształcenia kompetentnych absolwentów niezbędne są: zaangażowanie instytucji oraz większa standaryzacja programów zdrowia publicznego.
Szalonka A., Zimny-Zając A., Agrawal S., Mazur G., Butrym A.
Publikacja oparta jest na badaniu przeprowadzonym na grupie 120 tys. dorosłych Polaków. Wskazuje, że spożycie napojów energetycznych w Polsce nie jest zachowaniem rozproszonym losowo, lecz skoncentrowanym w dobrze zdefiniowanej grupie demograficznej wysokiego ryzyka, obejmującej mężczyzn w wieku od młodego do średniego. Zebrane dane wskazują, że sięganie po napoje energetyczne to nie tylko nawyk, ale część „pakietu” ryzykownych zachowań takich jak palenie tytoniu, niewłaściwa dieta i wyczerpanie zawodowe. Silne, zależne od dawki powiązania ze znacznym obciążeniem negatywnymi skutkami – w szczególności zaburzeniami snu, złym stanem zdrowia psychicznego i dolegliwościami sercowo-naczyniowymi – podkreślają wagę tego wzorca konsumpcji dla zdrowia publicznego.
Margańska J., Kozioł-Kozakowska A.
W badaniu przeanalizowano 45 całodziennych jadłospisów z 4 szpitali (sierpień–wrzesień 2024 r.). Ocenę ilościową (energia i składniki odżywcze) wykonano w programie Kcalmar z dopuszczalnym marginesem odchylenia ±10%, a jakość menu oceniono metodą punktową Starzyńskiej oraz testem Bielińskiej w modyfikacji Kuleszy. Wykazano liczne nieprawidłowości: nadmierną podaż białka, witamin A, C, B2, żelaza i tłuszczów nasyconych, przy jednoczesnych niedoborach jodu we wszystkich szpitalach. Tylko 1 szpital spełniał zalecenia dla wapnia i podaży płynów. Mimo przewagi racjonalnych dań głównych, całodniowe zbilansowanie diety wymaga pilnej poprawy.
Przybyłowska A., Mazurek A., Kozioł T., Bertram M., Konopka T.
Publikacja „Analysis of events of the night from 1946 to 1947 in Zelczyna”, poświęcona jest wydarzeniu z nocy sylwestrowej 1946/1947, kiedy w podskawińskiej Zelczynie sześciu milicjantów i funkcjonariuszy ORMO, poniosło śmierć w wyniku postrzałów z rąk żołnierzy zbrojnego podziemia. W dotychczasowych publikacjach, głównie z okresu PRL, zdarzenie opisywane było jako egzekucja. Analiza protokołów sekcji zwłok przechowywanych w krakowskim Zakładzie Medycyny Sądowej, pozwoliła jednak na stwierdzenie, że kierunek większości kanałów postrzałów, odpowiada doznaniu ich w walce, prawdopodobnie wzajemnej strzelaninie.
Kolodziej M., Opalinska M., Mikolajczak R., Hubalewska-Dydejczyk A., Dedecjus M., Kowalska A., Saracyn M., Garnuszek P., Cieszykowska I., Januszkiewicz-Caulier J., Dlugosinska J., Durma AD., Jozwik-Plebanek K., Mroz A., Janiak K., Gasior-Perczak D., Trofimiuk-Muldner M., Sowa-Staszczak A., Braziewicz J., Lenda-Tracz W., Kacperski K., Budzynska A., Kubik A., Pastusiak P., Chalewska W., Borkowska A., Cegla P., Walecka-Mazur A., Szczodry A., Kaminski G.
Stosowana standardowo w zaawansowanych nowotworach neuroendokrynnych terapia radioizotopowa (PRRT) z użyciem lutetu-177 poprawia przeżycie chorych, jednak stosowanie takich samych dawek radiofarmaceutyku u wszystkich nie zawsze jest optymalne. W badaniu klinicznym DUONEN porównano standardowe PRRT z terapią wykorzystującą mieszaniny izotopów lutetu-177 i itru-90 w dawkach indywidualnie dostosowywanych do pacjenta na podstawie dozymetrii. Analiza pośrednia wykazała, że podejście to jest bezpieczne i stanowi pierwszy prospektywny dowód zasadności indywidualizacji doboru dawek w PRRT.
Krupa A. J., Siwek M., Gondek T., Sampogna G., de Filippis R., Lengvenytė A., Özel B., Tăpoi C., Banjac Baljak V., Jerotic S., Karaliuniene R., Kjær JN., Longo G., Marinova-Djambazova P., Medved S., Milutinović M., Oliveira I., Őri D., Pinto da Costa M., Quattrone D., Rausch J., Schoretsanitis G., Sönmez Güngör E., Seker A., Sołtys Z., Szczegielniak A., Vrublevska J., Wallies M., Dudek D., Fagiolini A., Mucci A., Galderisi S.
Badanie sprawdziło, jak młodzi europejscy psychiatrzy radzą sobie z oceną i leczeniem objawów negatywnych schizofrenii, takich jak anhedonia, awolicja, alogia, blody afekt czy wycofanie społeczne. Choć większość młodych psychiatrów deklarowała przejście szkolenia w tym zakresie w trakcie specjalizacji, tylko niewielki odsetek posiadał rzetelną wiedzę i znał aktualne wytyczne. Wyniki pokazują, że edukacja na temat tych objawów jest wciąż niewystarczająca i wymaga poprawy.
Araujo CRS., Hyer L., Sienko SE., Buckon C., Costa C., Benito DN., Donohoe M., Donlevie K., Emblin M., Fąfara A., Sullivan JC., Dahan-Oliel N.; AMC Registry Team members.
Praca jest owocem międzynarodowego konsorcjum IC4AMC – the International Consortium for Arthrogryposis, którego polskim przedstawicielem jest dr Alicja Fąfara z Wydziału Nauk o Zrowiu. Arthrogryposis multiplex congenita (AMC) to grupa ponad 400 schorzeń charakteryzujących się wrodzonymi przykurczami stawów. Dzieci z AMC wykazują bardzo zróżnicowaną funkcję motoryczną. Istniejące klasyfikacje koncentrują się na etiologii, nie opisują jednak różnic funkcjonalnych. Autorzy proponują opracowanie GMFC-AMC – nowego narzędzia klasyfikującego funkcję motoryki dużej. Badanie obejmuje pięć faz: tworzenie projektu przez ekspertów, udoskonalanie metodą grup nominalnych, osiąganie konsensusu międzynarodowego, tłumaczenie na francuski i hiszpański oraz walidację. Klasyfikacja ma poprawić komunikację kliniczną, planowanie leczenia i stratyfikację w badaniach nad AMC.
Drzymała-Celichowska H., Majerczak J., Kryściak K., Celichowski J., Zołądz J. A.
Podczas skurczów tężcowych włókien mięśniowych, po wczesnym wzroście siły (ang. boost) następuje jej spadek do poziomu plateau (ang. sag). W pracy tej po raz pierwszy wykazano, że minimalny czas przerwy niezbędny do przywrócenia zjawiska „boost” wynosi około 30s dla jednostek motorycznych odpornych na zmęczenie (FR MUs) i około 80s dla szybkich jednostek motorycznych podatnych na zmęczenie (FF MUs). Autorzy konkludują, że u podstaw przywracania zjawiska „boost” po pracy mięśniowej leży kinetyka restytucji energii we włóknach mięśniowych-znacznie szybsza w FR MUs niż w FF MUs.
Chudy R., Zuwala M., Undas A., Natorska J.
W badaniu oceniano ekspresję markerów stresu oksydacyjnego i glikacji białek zarówno we krwi krążącej jak i in vitro w zastawkach aortalnych u pacjentów z ciężką stenozą aortalną i współistniejącą cukrzycą typu 2. U pacjentów z cukrzycą wykazano istotnie wyższe wartości badanych parametrów, a ich poziomy korelowały z gorszym stopniem kontroli cukrzycy i ocenianą echokardiograficznie ciężkością wady. Wyniki pracy pogłębiają wiedzę o mechanizmach rozwoju stenozy aortalnej oraz podkreślają znaczenie właściwej kontroli glikemii u pacjentów dotkniętych tą chorobą.
Trojnarska D., Wielgus M., Górnisiewicz K., Kot J., Jach R.
Badanie miało na celu ocenę naturalnego przebiegu zmian przednowotworowych szyjki macicy oraz infekcji wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) u kobiet w ciąży. Przeanalizowano takie zmienne jak wynik cytologii, status HPV oraz rodzaj porodu. Po rozwiązaniu zaobserwowano zmniejszenie odsetka nieprawidłowych wyników cytologii, ale nie stwierdzono różnic w zakresie HPV. Regresja zmian była wyższa po porodzie drogami natury. Specjalistyczna opieka jest kluczowa u ciężarnych z nieprawidłowymi wynikami badań przesiewowych.
Kraków, na dzień: 14.10.2026 r.
| takson | stężenie | prognoza |
|---|---|---|
| trawy | ||
| pokrzywa | ||
| alternaria | ||
| cladosporium |
Komunikat opracowany przez Krakowską Stację Monitoringu Aerobiologicznego przy Zakładzie Alergologii Klinicznej i Środowiskowej UJCM.
| stężenie | |
|---|---|
| niskie | średnie |
| wysokie | bardzo wysokie |
Kraków, na dzień: 14.10.2026 r.
| takson | stężenie | prognoza |
|---|---|---|
| trawy | ||
| pokrzywa | ||
| alternaria | ||
| cladosporium |
Komunikat opracowany przez Krakowską Stację Monitoringu Aerobiologicznego przy Zakładzie Alergologii Klinicznej i Środowiskowej UJCM.
| stężenie | |
|---|---|
| niskie | średnie |
| wysokie | bardzo wysokie |