Publikacje

Rok 2026 miesiąc: styczeń

Niewydolność serca to choroba o złym rokowaniu: częste nawroty i hospitalizacje zwiększają ryzyko zgonu. Polska jest w czołówce OECD – w 2019 r. było 616 hospitalizacji na 100 tys. osób (prawie 3× średnia). Analiza rejestrów z lat 2014–2021 objęła >1 mln pacjentów. Do końca 2019 r. rozpoznano 1,02 mln chorych, a w 2021 r. częstość wyniosła 2626/100 tys., głównie u 80–89-latków. W 2019 r. hospitalizacje sięgały 1022/100 tys., a w 2021 r. było ich ok. 205 tys. Odnotowano 9,2 mln świadczeń w kraju.

Rak jelita grubego to jeden z najczęściej występujących nowotworów, który mimo postępów medycyny nadal jest trudny w leczeniu. Ważną rolę odgrywa w nim białko FOXM1, sprzyjające szybkim podziałom i agresywnemu zachowaniu komórek nowotworowych. W naszych badaniach opracowano nowe pochodne 1,3,5-triazyny, zdolne do hamowania jego aktywności. Zastosowanie syntezy ultradźwiękowej pozwoliło uzyskać związki w sposób bardziej efektywny i przyjazny środowisku. Jeden z nich wyraźnie ograniczał wzrost komórek raka jelita grubego, w tym nowotworowych komórek macierzystych odpowiedzialnych za nawroty choroby i przerzuty, co potwierdzono w badaniach laboratoryjnych i wstępnych testach in vivo.

Badanie analizuje potencjał wykorzystania elementów znanych z gier w symulacjach typu wirtualny pacjent. Na podstawie wywiadów z uczestnikami szkoleń z zakresu medycyny pola walki zidentyfikowano pięć kluczowych obszarów doświadczeń: poczucie wyzwania, wspieranie refleksji i uczenia się, znaczenie realizmu, budowanie pewności siebie oraz równowagę między nauką a grą. Wyniki wskazują, że elementy takie jak spójna narracja, realizm scenariuszy, stopniowanie trudności oraz szczegółowa informacja zwrotna sprzyjają procesom uczenia się i refleksji. Jednocześnie mechanizmy typowe dla gier, takie jak punktacja, rywalizacja czy presja czasu, budzą mieszane odczucia i są postrzegane przez część uczestników badania jako odciągające uwagę od celów edukacyjnych. We wnioskach badania podkreślamy potrzebę wyważonego doboru elementów grywalizacji w szkoleniach medycznych.

Uważa się, że silne poczucie koherencji łagodzi negatywne skutki stresu i wspiera adaptacyjne radzenie sobie z nim. Przeprowadzono przekrojowe badanie obserwacyjne wśród 2689 studentów pielęgniarstwa studiujących na studiach licencjackich w kilku uniwersytetach w Polsce. Użyto 4 wystandaryzowanych narzędzi (SOC-29, GSES, RSES, PSS-10). Większość studentów zgłosiła wysoki poziom stresu, a dwie trzecie badanych wykazywało przeciętne poczucie własnej skuteczności. Wyniki podkreślają negatywny wpływ stresu na kluczowe elementy poczucia koherencji i wskazują, że ukierunkowane interwencje edukacyjne i psychologiczne zmierzające do wzmocnienia poczucia koherencji mogą pomóc w redukcji stresu, zwiększeniu poczucia własnej skuteczności i promowaniu ogólnego dobrostanu.

Praca dotyczy leczenia dzieci z rakiem kory nadnerczy mitotanem i analizy zależności między dawką leku, jego stężeniem we krwi oraz parametrami antropometrycznymi. W wieloośrodkowym badaniu retrospektywnym wykazano, że do osiągnięcia terapeutycznych stężeń mitotanu dzieci z niedowagą i prawidłową masą ciała wymagają wyższych dawek niż pacjenci z nadwagą lub otyłością. Wyniki podkreślają konieczność indywidualizacji leczenia i ścisłego monitorowania terapii w ośrodkach specjalistycznych.

Praca analizuje współczesne postępowanie u niemowląt z wrodzonym przerostem nadnerczy (WPN) z niedoboru 21-hydroksylazy w pierwszych 90 dniach życia, na podstawie danych z międzynarodowego rejestru I-CAH (154 dzieci, 33 ośrodki, 18 krajów). Wykazano dużą zmienność leczenia oraz częste zaburzenia elektrolitowe i nadciśnienie tętnicze. Wyniki podkreślają potrzebę standaryzacji opieki i stanowią podstawę do tworzenia wskaźników jakości leczenia WPN w niemowlęctwie.

Praca omawia różnice metodologiczne i wartość badań obserwacyjnych względem randomizowanych badań klinicznych na przykładzie trazodonu w postaci raz na dobę w leczeniu depresji. Randomizowane badania kliniczne potwierdzają skuteczność farmaceutyku w leczeniu choroby jaką jest depresja, badania obserwacyjne oceniają efekty terapii wśród pacjentów leczonych w codziennej praktyce klinicznej. Dane z prac obserwacyjnych pokazują, że trazodon nie tylko redukuje objawy depresji i anhedonii, ale też poprawia funkcjonowanie, sen, jakość życia i funkcje seksualne, co czyni go wartościową opcją terapeutyczną.

Celem badania było sprawdzenie czy wyniki tromboelastografii z użyciem najnowszego aparatu TEG 6s, stosowanego do oceny krzepnięcia we krwi pełnej, korelują z właściwościami osoczowego skrzepu fibrynowego. U 90 osób bez chorób sercowo-naczyniowych wykazano umiarkowane zależności między parametrami TEG a strukturą i stabilnością skrzepu fibrynowego. TEG i właściwości skrzepu osoczowego częściowo się uzupełniają, ale ocena czynności fibryny lepiej odzwierciedla wpływ klasycznych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego na krzepnięcie.

Współpraca pomiędzy specjalistami z Zakładu Alergologii Klinicznej i Środowiskowej, Instytutu Botaniki UJ oraz Zakładu Klimatologii UJ zaowocowała opublikowaniem wyników ponad 30-letnich badań nad problemem występowania silnie alergennej rośliny obcego pochodzenia, ambrozji bylicolistnej (Ambrosia artemisiifolia L.). W ostatnich latach obserwowana jest nasilająca się ekspozycja pyłku ambrozji na terenie Krakowa, wynikająca w dużym stopniu z pojawiania się nowych stanowisk tego gatunku w granicach miasta. Wysokie stężenia pyłku mogą też być rezultatem dalekiego transportu pyłku z kierunku wschodniego i południowo-wschodniego.